Gebeliğin
hangi döneminde görülürse görülsün, miktarı ne olursa olsun kanama mutlaka
doktor kontrolünü gerektiren acil bir durumdur. Kendi kendine bekleyelim
belki geçer kararını vermek hayati tehlikeler doğurabilir.
Gebeliğin erken ve geç dönemlerinde görülen kanamalar farklı nedenlerle
ortaya çıkarlar.Erken dönem kanamalarının en önemli sebepleri düşük tehdidi
ve dış gebelik iken geç dönem kanamalarında altta yatan etken genelde
bebeğin eşine yani plasentasına bağlıdır. Plasentanın erken ayrılması ya da
rahim ağzını tıkaması söz konusu olabilir.
Plasenta previa (bebeğin eşinin önde olması)
Plasenta previa bebeğin eşinin rahim ağzına yakın yerleşmesi ya da tamamen
kapatması demektir. Tamamen kapattığı durumda buna total plasenta previa adı
verilir. Bunun dışında plasenta rahim ağzının bir kısmını kapatabilir ya da
kapatmasa bile bu bölgeye çok yakın bir alanda yerleşmiş olabilir. Yaklaşık
250 doğumda bir görülür. Gebelik sayısı arttıkça previa görülme riski de
artar. Anne yaşının ileri olması, daha önce previa görülmüş olması,
geçirilmiş sezaryen operasyonları, gebelik öncesi rahimde iltihap,
plasentanın çok büyük olması altta yatan nedenler olarak suçlanmaktadır.
Belirtileri, Tanı ve Tedavi
Plasenta previanın en önemli belirtisi kanamadır. Bu kanamanın özelliği
ağrısız olmasıdır. Gebe kadın uykudan uyandığında her tarafı kan içinde
görebilir. Ağrının olmaması previa için tipik bir bulgudur. Eğer rahim
ağzına yakın yerleşmiş plasenta varlığında kanama çok hafif olabilir ya da
sancılar başlayana kadar kanama hiç görülmeyebilir. Vajinal kanama genelde
34-36. haftalarda ortaya çıkar. Düzenli takip altında olan gebelerde
ultrasonografi ile prevai olduğu saptanır ve bu sayede kişinin dikkatli
olması öğütlenir. Previa varlığında vajinal muayeneden mümkün olduğunca
kaçınılmalıdır. Çünkü muayene, az miktarda olan kanamayı bir anda
arttırabilir. Klasik olarak previa olan gebe muayene edilecek ise
ameliyathane şartlarında muayene edilmelidir. Eğer totalprevia yoksa, kanama
az ise ve istirahatle daha da azalıyorsa, bebek 36 haftadan küçükse yakın
takip altında bir süre daha beklenebilir. Total previa varlığında ise normal
doğum şansı olmadığından doğum şekli sezaryendir.
Plasenta normalde bebek doğduktan sonra rahim duvarından ayrılır ve
ayrıldığı bölgedeki damarlar rahimin kasılması ile büzüşürler ve kanama
kesilir. Bu olayın doğum gerçekleşmeden ortaya çıkmasına abruptio ya da
ablatio plasenta adı verilir. Plasenta ayrıldığında bebeğe giden oksijen ve
besin kaynakları kesilmiş olur. Plasentanın tamamen ayrıldığı durumlarda
bebeğin yaşaması imkansızdır. Abrubtio 90-200 doğumda bir görülür. Çoğu
zaman tamamen bir ayrılma olmaz. Plasentanın sadece bir kısmı rahim
duvarından ayrılır ve bu sayede geri kalan plasentanın kan dolaşımını
sağlaması ile bebek hayatta kalabilir. Nedeni tam olarak bilinmese de karna
gelen direk travmalar, bebeğin göbek kordonunun kısa olması, gebeliğe bağlı
yüksek tansiyon, sigara kullanımı, daha önceden abrubtio öyküsü riski son
derece arttırmaktadır.
Belirtileri, Tanı ve Tedavi
Abruptioda
en sık görülen bulgu kanama olmakla birlikte bu şart değildir. Çünkü
plasentanın ayrıldığı yerden olan kanama rahim ağzına kadar ulaşamadan
plasentanın sağlam dokuları arasında sıkışabilir ve dışarıdan fark
edilemeyebilir. Bu kanın rahim kas dokusu arasına sızması sonucu rahimde hiç
gevşeme olmaksızın kasılma görülebilir. En sık abruptio tanısını koyduran
bulgu budur. Rahim taş gibi serrtir. Bu tablo eğer gebelik sonlandırılmazsa
annede pıhtılaşma bozukluğuna yol açarak hayatını tehdit edebilir. İleri bir
abrubtioda rahime dışarıdan dokunulduğunda son derece hassastır. Kan kaybına
bağlı olarak annede şok tablosu ortaya çıkabilir.Bebekte ise yapılan NST'de
stress belirtileri saptanabilir.Ultrasonda plasenta arkasında kanamanın
görülmesi ile tanı kesinleşir. Ancak ultrason incelemesinde plasenta
arkasında kanama saptanamaması abrubtio olmadığı anlamına gelmez.
Tedavide eğer bebek canlı ise ve kanama durmuş gibi görülüyorsa normal doğum
tercih edilir.Burada önemli olan sürekli bebeği izleyerek sıkıntı olduğu
saptandığı anda sezaryene geçmektir. Eğer bebeğin sıkıntıda olduğu abrubtio
tanısı konduğu anda fark edilir ise acil sezaryene alınır. Genel olarak
bakıldığında abruptioda birinci derecede anne hayatı dikkate alınmalı, her
hasta ayrı ayrı değerlendirilmeli ve en uygun doğum şekli tespit
edilmelidir.
